عیب‌یابی مدار شارژ گوشی، دلیل شارژ نشدن، دیر شارژ شدن و زود خالی شدن

عیب‌یابی کامل مدار شارژ موبایل؛ از ساده‌ترین علت تا پیچیده‌ترین خرابی‌ها

سلام دوستان، وقتتون بخیر. امیدوارم حال همگی عالی باشه. در این جلسه قصد داریم به‌صورت جامع و اصولی به مبحث عیب‌یابی مدار شارژ موبایل بپردازیم. این آموزش در واقع آخرین جلسه از سری عیب‌یابی مدار شارژ محسوب می‌شود و هدف آن این است که یک نقشه ذهنی کامل از مسیر شارژ، نقاط خرابی و منطق عیب‌یابی در اختیار تعمیرکار قرار بگیرد؛ به‌طوری که بدون آزمون و خطای اضافی، بتوان مشکل را دقیق و اصولی شناسایی کرد.

به‌طور کلی، مشکلات مربوط به شارژ موبایل را می‌توان در چهار حالت اصلی دسته‌بندی کرد. حالت اول زمانی است که گوشی به‌طور کامل شارژ نمی‌شود. حالت دوم مربوط به شرایطی است که گوشی دیر شارژ می‌شود اما خیلی زود خالی می‌کند. حالت سوم حالتی است که گوشی خیلی سریع شارژ می‌شود و به همان سرعت هم دشارژ می‌شود. در نهایت، حالت چهارم شامل مشکلات رایج و ارورهایی مانند ارور دما، ارور رطوبت و ارورهای مرتبط با مدار تشخیص شارژ است که در برخی مدل‌ها بسیار شایع هستند.

اصل طلایی در عیب‌یابی مدار شارژ؛ حرکت از بیرون به داخل

یکی از مهم‌ترین اصولی که همیشه باید در عیب‌یابی مدار شارژ رعایت شود، حرکت از خارجی‌ترین بخش سیستم به سمت داخلی‌ترین قسمت‌هاست. این اصل ساده، جلوی بسیاری از اشتباهات پرهزینه را می‌گیرد. خارجی‌ترین بخش در فرآیند شارژ، آداپتور و کابل شارژ است. برخلاف تصور بسیاری از تعمیرکاران تازه‌کار، نباید به گفته مشتری اعتماد کامل داشت، حتی اگر تأکید کند که با چند کابل و آداپتور مختلف تست انجام داده است.

در تجربه عملی، بارها دیده شده که تعمیرکار بدون تست مستقل، اقدام به تعویض سوکت، برد شارژ یا حتی برد اصلی کرده و در نهایت مشخص شده مشکل فقط از کابل یا آداپتور بوده است. به همین دلیل، اولین قدم در هر عیب‌یابی، تست گوشی با کابل سالم، مولتی‌شارژ یا منبع تغذیه مطمئن داخل تعمیرگاه است.

تشخیص خرابی سوکت شارژ از روی رفتار آمپراژ

در مرحله تست کابل و آداپتور، معمولاً سه حالت مشاهده می‌شود. یا گوشی به‌درستی شارژ می‌شود، یا هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد، یا حالتی دیده می‌شود که با تکان دادن کابل، آمپراژ به‌صورت لحظه‌ای قطع و وصل می‌شود. این حالت سوم تقریباً به‌طور قطعی نشان‌دهنده خرابی سوکت شارژ است. وقتی با تغییر زاویه کابل، آمپراژ ظاهر و ناپدید می‌شود، یعنی اتصال مکانیکی یا پایه‌های سوکت دچار مشکل هستند.

اگر در این مرحله هیچ آمپراژی مشاهده نشد، قدم بعدی بررسی انتقال ولتاژ از پشت سوکت به برد است. گاهی سوکت ظاهراً سالم است اما ولتاژ را به برد منتقل نمی‌کند. در این حالت با اندازه‌گیری ولتاژ پشت کانکتور سوکت، می‌توان مشخص کرد که مشکل از خود سوکت است یا مسیر بعد از آن.

نقش حیاتی باتری در شارژ نشدن گوشی

پس از اطمینان از سالم بودن کابل، آداپتور و سوکت، نوبت به بررسی باتری می‌رسد. باتری یکی از شایع‌ترین دلایل شارژ نشدن موبایل است. باتری می‌تواند سوخته باشد، دچار افت شدید ظرفیت شده باشد یا به اصطلاح بازاری «خواب رفته» باشد. باتری خواب‌رفته حالتی است که سلول‌های باتری دیگر توان پذیرش ولتاژ و جریان را ندارند.

بررسی باتری به دو روش انجام می‌شود. روش اول، اندازه‌گیری ولتاژ خود باتری است. اگر ولتاژ باتری به‌طور غیرعادی پایین‌تر از حد نرمال باشد، نشان‌دهنده خرابی یا تخلیه عمیق سلول‌هاست. روش دوم، تست باتری با منبع تغذیه و بررسی رفتار آمپراژ است. باتری سالم هنگام شارژ، جریان را به‌صورت تدریجی و یکنواخت کاهش می‌دهد، اما باتری خراب افت آمپراژ ناگهانی و غیرمنطقی دارد. چنین باتری‌هایی حتی اگر با شوک دادن موقتاً راه بیفتند، خیلی زود دوباره دچار مشکل می‌شوند و تنها راه‌حل اصولی، تعویض آن‌هاست.

تعقیب مسیر VBUS؛ ورود به عیب‌یابی برد

اگر باتری هم سالم بود، از این مرحله به بعد وارد عیب‌یابی برد می‌شویم. در این بخش، تمرکز اصلی روی تعقیب مسیر VBUS است؛ یعنی همان ولتاژی که از سوکت شارژ وارد برد می‌شود. ابتدا مسیر VBUS روی برد شارژ بررسی می‌شود، سپس فلت برد شارژ و در ادامه کانکتور برد اصلی.

در بسیاری از موارد، قطع شدن مسیر VBUS در فلت یا کانکتور برد اصلی دیده می‌شود. بعضی تعمیرکاران برای حل سریع این مشکل، یک سیم از مسیر VBUS روی برد شارژ به برد اصلی می‌کشند که در اغلب موارد هم بدون مشکل جواب می‌دهد، البته به شرطی که اصولی انجام شود.

بررسی آی‌سی OVP و مسیرهای محافظتی

پس از عبور از کانکتور برد اصلی، ولتاژ به آی‌سی OVP می‌رسد. این آی‌سی نقش محافظتی دارد و اگر دچار خرابی شود، ولتاژ اجازه عبور پیدا نمی‌کند. با اندازه‌گیری ولتاژ قبل و بعد از OVP می‌توان به‌راحتی تشخیص داد که آیا این قطعه عامل مشکل است یا خیر. در صورت قطع ولتاژ بعد از OVP، تعویض یا تعمیر این آی‌سی ضروری خواهد بود.

نقش آی‌سی شارژ و ارتباط آن با CPU

در مراحل پیشرفته‌تر، آی‌سی شارژ بررسی می‌شود. این آی‌سی فقط وظیفه عبور ولتاژ را ندارد، بلکه سیگنال‌های تأیید، مدیریت جریان، تشخیص دما، رطوبت و وضعیت باتری را هم کنترل می‌کند. اگر این تأییدیه‌ها به CPU ارسال نشوند، فرآیند شارژ متوقف می‌شود. البته درگیری مستقیم CPU در مشکلات شارژ بسیار نادر است و معمولاً فقط در موارد خاص ضربه یا آب‌خوردگی شدید دیده می‌شود.

تحلیل گوشی‌هایی که دیر شارژ و زود دشارژ می‌شوند

در حالتی که گوشی دیر شارژ می‌شود و خیلی زود خالی می‌کند، معمولاً یا باتری خراب است یا گوشی دچار جریان‌کشی غیرعادی شده است. جریان‌کشی می‌تواند نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری باشد. در بخش نرم‌افزاری، استفاده از حالت Safe Mode در سامسونگ یا Battery Saver در شیائومی کمک می‌کند تا مشخص شود آیا مشکل از برنامه‌هاست یا خیر. اگر در این حالت مشکل برطرف شود، با یک فلش نرم‌افزاری ساده می‌توان گوشی را کاملاً اصلاح کرد.

اگر مشکل باقی بماند، گوشی باید به منبع تغذیه متصل شده و تست جریان‌کشی در حالت استندبای انجام شود. گوشی سالم در حالت استندبای مصرف بسیار پایینی دارد و اگر این مقدار غیرعادی باشد، نشان‌دهنده خرابی سخت‌افزاری است.

گوشی‌هایی که زود شارژ و زود خالی می‌شوند

این حالت تقریباً همیشه به باتری مربوط می‌شود. وقتی ظرفیت واقعی باتری به‌دلیل خرابی سلول‌ها کاهش پیدا می‌کند، گوشی خیلی سریع به ۱۰۰ درصد می‌رسد اما این شارژ واقعی نیست و به همان سرعت هم تخلیه می‌شود. در این شرایط هیچ راه‌حلی جز تعویض باتری وجود ندارد.

ارورهای دما و رطوبت؛ دشمنان خاموش شارژ

در برخی گوشی‌ها، ارورهایی مانند ارور دمای شارژ یا ارور رطوبت دیده می‌شود. این ارورها معمولاً به خرابی لاین BATT_THM یا لاین Water Detect مربوط هستند. در این شرایط ممکن است گوشی هیچ واکنشی به اتصال شارژر نشان ندهد، در حالی که ولتاژ تا کانکتور باتری به‌درستی وجود دارد. اینجاست که بررسی لاین‌های دیتایی و پایه‌های تشخیصی سوکت تایپ‌سی اهمیت پیدا می‌کند.

استفاده از ماژول‌های تست تایپ‌سی در این مرحله کار را بسیار ساده‌تر می‌کند. این ماژول‌ها با نمایش وضعیت هر پایه، کمک می‌کنند تا قطعی یا خرابی مسیرها سریع‌تر شناسایی شود؛ مخصوصاً در مواقعی که گوشی شارژ می‌شود اما دیتا منتقل نمی‌کند.

برای شرکت در دوره کلیک کنید

جمع‌بندی نهایی عیب‌یابی مدار شارژ

عیب‌یابی مدار شارژ اگر اصولی و مرحله‌به‌مرحله انجام شود، نه‌تنها پیچیده نیست، بلکه در بیش از هفتاد درصد موارد، مشکل در همان مراحل ابتدایی کابل، سوکت و باتری حل می‌شود. هرچه جلوتر می‌رویم، احتمال خرابی کمتر و حساسیت تعمیر بیشتر می‌شود. رعایت این منطق، هم از ضرر مالی جلوگیری می‌کند و هم اعتبار تعمیرکار را نزد مشتری حفظ می‌کند.