آموزش رفع ارور دما و ارور شارژ گوشی سامسونگ

ارور دمای شارژ گوشی سامسونگ چیست؟

امروزه گوشی‌های هوشمند سامسونگ به سیستم‌های حفاظتی بسیار پیشرفته‌ای مجهز هستند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، سیستم کنترل دمای دستگاه در هنگام شارژ و استفاده از باتری است. این سیستم به کمک قطعاتی به نام ترمیستور (Thermistor) یا همان مقاومت‌های حرارتی، دمای قسمت‌های مختلف گوشی را به صورت لحظه‌ای اندازه‌گیری می‌کند و اطلاعات را در اختیار آی‌سی شارژ و پردازنده قرار می‌دهد.

هر زمان که این قطعات عملکرد صحیحی نداشته باشند، گوشی ممکن است با مشکلاتی مانند نمایش ارور دمای شارژ، توقف فرآیند شارژ، ظاهر شدن علامت دماسنج روی صفحه، خاموش شدن ناگهانی دستگاه یا حتی روشن نشدن گوشی مواجه شود. این ایرادات در میان تعمیرکاران موبایل بسیار رایج هستند و اگر نحوه عملکرد ترمیستورها را به خوبی بشناسید، در بسیاری از مواقع بدون نیاز به تعویض قطعات گران‌قیمت می‌توانید مشکل را برطرف کنید.

نکته مهم اینجاست که بسیاری از تعمیرکاران تازه‌کار هنگام مشاهده ارور دمای شارژ، ابتدا باتری، سوکت شارژ یا حتی آی‌سی شارژ را تعویض می‌کنند؛ در حالی که در بسیاری از موارد تنها یک مقاومت حرارتی معیوب باعث ایجاد این خطا شده است. شناخت دقیق ساختار مدارهای دمایی و نحوه تست آن‌ها می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه تعمیر، سرعت عیب‌یابی را نیز به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

در این مقاله قصد داریم به صورت کاملاً تخصصی و مرحله‌به‌مرحله با انواع ترمیستورهای موجود در گوشی‌های سامسونگ، وظایف هر یک، تفاوت آن‌ها، نحوه پیدا کردن آن‌ها در نقشه‌های تعمیراتی، روش تشخیص خرابی و راهکارهای تعمیر آشنا شویم.

ارور دمای شارژ (Charging Temperature Error) چیست؟

یکی از رایج‌ترین خطاهایی که کاربران گوشی‌های سامسونگ با آن مواجه می‌شوند، نمایش پیغام‌هایی مانند:

• Charging paused. Temperature too low
• Charging paused. Temperature too high
• Phone temperature is too high
• Device is overheating
• علامت دماسنج هنگام اتصال شارژر

است.

این پیام‌ها در ظاهر نشان می‌دهند که دمای گوشی بیش از حد مجاز است؛ اما در بسیاری از موارد اصلاً گوشی گرم نیست و مشکل از سیستم اندازه‌گیری دما است.

در واقع پردازنده گوشی تصمیمات خود را بر اساس اطلاعاتی که از سنسورهای حرارتی دریافت می‌کند اتخاذ می‌کند. اگر یکی از این سنسورها اطلاعات اشتباه ارسال کند، پردازنده تصور می‌کند که گوشی در دمای بسیار بالا یا بسیار پایین قرار گرفته است و برای جلوگیری از آسیب دیدن قطعات، عملیات شارژ را متوقف می‌کند.

به همین دلیل ممکن است گوشی کاملاً سرد باشد اما همچنان اجازه شارژ شدن ندهد.

چرا سامسونگ از سیستم کنترل دما استفاده می‌کند؟

باتری‌های لیتیوم یونی نسبت به افزایش دما بسیار حساس هستند. اگر هنگام شارژ، دمای باتری بیش از حد افزایش پیدا کند، احتمال بروز مشکلاتی مانند:

• کاهش عمر باتری
• باد کردن باتری
• آسیب دیدن آی‌سی شارژ
• ذوب شدن سوکت شارژ
• آسیب به برد
• در شرایط شدید، آتش‌سوزی یا انفجار باتری

وجود دارد.

به همین دلیل سامسونگ چندین نقطه از برد را به مقاومت‌های حرارتی مجهز کرده است تا دمای قسمت‌های مختلف دستگاه دائماً کنترل شود.

هر چند میلی‌ثانیه یک‌بار مقدار مقاومت این قطعات توسط آی‌سی شارژ یا پردازنده خوانده می‌شود و بر اساس آن تصمیم گرفته می‌شود که آیا فرآیند شارژ ادامه پیدا کند یا خیر.

ترمیستور (Thermistor) چیست؟

ترمیستور نوعی مقاومت الکترونیکی است که مقدار مقاومت آن با تغییر دما تغییر می‌کند.

برخلاف مقاومت‌های معمولی که مقدار ثابتی دارند، ترمیستورها نسبت به دمای محیط واکنش نشان می‌دهند.

به همین دلیل از آن‌ها برای اندازه‌گیری دما استفاده می‌شود.

در گوشی‌های موبایل تقریباً تمام عملیات کنترل دما بر عهده همین قطعات کوچک است.

ابعاد آن‌ها بسیار کوچک بوده و معمولاً در کنار آی‌سی شارژ، پردازنده، آی‌سی وای‌فای، مدار فلش و قسمت باتری قرار می‌گیرند.

ترمیستور چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید دمای محیط ۲۵ درجه سانتی‌گراد باشد.

در این حالت مقاومت ترمیستور مثلاً برابر ۴۷ کیلو اهم است.

اکنون اگر دما افزایش پیدا کند، مقدار مقاومت تغییر می‌کند.

این تغییر توسط آی‌سی شارژ اندازه‌گیری می‌شود.

در نهایت آی‌سی شارژ اطلاعات را به پردازنده ارسال می‌کند و پردازنده تصمیم می‌گیرد:

• شارژ ادامه پیدا کند.
• سرعت شارژ کاهش یابد.
• شارژ متوقف شود.
• گوشی خاموش شود.
• هشدار دمای بالا نمایش داده شود.

تمام این فرآیند در کسری از ثانیه انجام می‌شود.

چرا خرابی ترمیستور باعث ارور شارژ می‌شود؟

ترمیستور در حقیقت نقش چشم سیستم مدیریت دما را دارد.

اگر این قطعه آسیب ببیند، اطلاعات اشتباهی ارسال می‌کند.

برای مثال:

دمای واقعی گوشی:

۲۸ درجه

دمایی که ترمیستور خراب گزارش می‌کند:

۸۵ درجه

در این حالت پردازنده تصور می‌کند گوشی در آستانه آسیب دیدن قرار دارد.

در نتیجه:

• شارژ متوقف می‌شود.
• علامت دماسنج ظاهر می‌شود.
• گوشی خاموش می‌شود.
• یا اصلاً روشن نمی‌شود.

در حالی که از نظر فیزیکی هیچ افزایش دمایی وجود ندارد.

مهم‌ترین ترمیستورهای موجود در گوشی سامسونگ

یکی از نکات بسیار مهم برای تعمیرکاران این است که بدانند تمام ترمیستورهای موجود روی برد، وظیفه یکسانی ندارند.

هر کدام از آن‌ها دمای قسمت خاصی از گوشی را کنترل می‌کنند.

به همین دلیل شناخت آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• BAT_THM
• CHG_THM
• AP_THM
• PA_THM
• WIFI_THM
• FLASH_THM

هر یک از این قطعات وظیفه متفاوتی دارند و خرابی هر کدام علائم خاص خود را ایجاد می‌کند.

BAT_THM چیست؟

BAT_THM مخفف Battery Thermistor است.

همان‌طور که از نام آن مشخص است، وظیفه اندازه‌گیری دمای باتری را بر عهده دارد.

این قطعه معمولاً روی ساب‌برد یا برد شارژ قرار دارد و مستقیماً وضعیت دمای باتری را کنترل می‌کند.

در گوشی‌های جدید سامسونگ که طراحی آن‌ها به صورت دو بردی (Main Board و Sub Board) انجام شده است، معمولاً BAT_THM روی برد شارژ قرار دارد.

وظیفه BAT_THM

این قطعه به صورت مداوم دمای باتری را اندازه‌گیری می‌کند.

اگر دمای باتری بیش از حد افزایش پیدا کند:

• سرعت شارژ کاهش پیدا می‌کند.
• شارژ متوقف می‌شود.
• هشدار دمای بالا نمایش داده می‌شود.

اگر دمای باتری به محدوده خطر برسد:

گوشی برای جلوگیری از آسیب باتری خاموش می‌شود.

علائم خرابی BAT_THM

خرابی این مقاومت حرارتی معمولاً با علائم زیر همراه است:

• گوشی روشن نمی‌شود.
• هنگام روشن کردن فقط علامت دماسنج دیده می‌شود.
• گوشی روی لوگو باقی می‌ماند.
• گوشی شارژ نمی‌شود.
• گوشی بلافاصله بعد از اتصال شارژر خاموش می‌شود.
• ارور Temperature ظاهر می‌شود.

در بسیاری از مواقع تعمیرکار تصور می‌کند مشکل از باتری است؛ در حالی که تنها BAT_THM خراب شده است.

CHG_THM چیست؟

CHG_THM مخفف Charging Thermistor است.

این قطعه دمای مدار شارژ را اندازه‌گیری می‌کند.

به بیان ساده، این مقاومت حرارتی مراقب دمای سوکت شارژ، برد شارژ و مدار تغذیه هنگام شارژ است.

اگر هنگام شارژ، دمای این قسمت بیش از حد افزایش پیدا کند، اطلاعات آن به آی‌سی شارژ ارسال می‌شود.

آی‌سی شارژ نیز دستور توقف شارژ را صادر می‌کند.

علائم خرابی CHG_THM

خرابی این قطعه یکی از رایج‌ترین دلایل ارور دمای شارژ است.

نشانه‌های آن عبارت‌اند از:

• گوشی فقط هنگام اتصال شارژر ارور دما می‌دهد.
• شارژ شروع نمی‌شود.
• پیغام Charging Paused نمایش داده می‌شود.
• گوشی در حالت خاموش نیز علامت دماسنج نشان می‌دهد.
• شارژر متصل است اما جریان شارژ صفر است.
• درصد باتری افزایش پیدا نمی‌کند.

در این حالت معمولاً باتری سالم است و مشکل از مقاومت حرارتی مدار شارژ خواهد بود.

تفاوت BAT_THM و CHG_THM

یکی از اشتباهات رایج تعمیرکاران تازه‌کار این است که این دو ترمیستور را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند. در حالی که هر کدام وظیفه متفاوتی دارند و علائم خرابی آن‌ها نیز با یکدیگر فرق می‌کند.

BAT_THM مسئول اندازه‌گیری دمای باتری است؛ بنابراین خرابی آن بیشتر باعث بروز مشکلاتی مانند روشن نشدن گوشی، نمایش علامت دماسنج هنگام پاور کردن دستگاه یا تشخیص اشتباه دمای باتری می‌شود. از سوی دیگر، CHG_THM وظیفه نظارت بر دمای مدار شارژ را بر عهده دارد و خرابی آن معمولاً زمانی خود را نشان می‌دهد که کابل شارژ به گوشی متصل می‌شود و دستگاه با پیام خطای دمای شارژ یا توقف فرآیند شارژ مواجه می‌شود.

تشخیص صحیح اینکه ایراد مربوط به کدام یک از این دو ترمیستور است، اولین و مهم‌ترین قدم در عیب‌یابی اصولی محسوب می‌شود؛ زیرا مسیر تست، محل قطعه روی برد و حتی روش تعمیر در بسیاری از مدل‌ها با یکدیگر متفاوت است.

آموزش پیدا کردن ترمیستورها در نرم‌افزار Borneo

یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که هر تعمیرکار موبایل باید داشته باشد، توانایی پیدا کردن سریع قطعات روی برد از طریق نرم‌افزارهای نقشه‌خوان مانند Borneo Schematics است. اگرچه بسیاری از تعمیرکاران تنها از این نرم‌افزار برای پیدا کردن مسیرهای ارتباطی یا شماتیک استفاده می‌کنند، اما یکی از قابلیت‌های بسیار کاربردی آن، نمایش تمام ترمیستورهای موجود روی برد است.

زمانی که با ارور دمای شارژ یا علامت دماسنج روی گوشی مواجه می‌شوید، اولین قدم این نیست که قطعه‌ای را از روی برد جدا کنید؛ بلکه ابتدا باید بدانید دقیقاً کدام ترمیستور مسئول آن بخش از مدار است و چه مقداری مقاومت در حالت عادی دارد. نرم‌افزار Borneo این اطلاعات را در اختیار تعمیرکار قرار می‌دهد و باعث می‌شود فرآیند عیب‌یابی بسیار سریع‌تر و دقیق‌تر انجام شود.

در اکثر مدل‌های سامسونگ، پس از باز کردن پروژه مربوط به گوشی، بخشی با عنوان Thermistor یا Temperature Sensor وجود دارد. با انتخاب این قسمت، لیستی از تمام مقاومت‌های حرارتی استفاده‌شده در برد نمایش داده می‌شود. این لیست معمولاً شامل نام ترمیستور، محل قرارگیری آن، شماره قطعه (Reference Designator)، مقدار مقاومت در دمای استاندارد و ارتباط آن با سایر بخش‌های مدار است.

در برخی مدل‌ها، مخصوصاً گوشی‌های قدیمی‌تر، ممکن است همه ترمیستورها روی برد اصلی (Main Board) قرار داشته باشند. اما در نسل‌های جدید که طراحی به صورت دو بردی انجام شده است، معمولاً ترمیستورهای مربوط به باتری و شارژ روی ساب‌برد (Sub Board) قرار گرفته‌اند. به همین دلیل اگر در بخش Main Board قطعه موردنظر را پیدا نکردید، بهتر است نقشه ساب‌برد را نیز بررسی کنید.

اگر ترمیستور در نقشه وجود نداشت چه باید کرد؟

گاهی اوقات تعمیرکار با این مشکل مواجه می‌شود که در نسخه موجود از نرم‌افزار، اطلاعات مربوط به ساب‌برد یا ترمیستورهای آن وجود ندارد. این موضوع در برخی مدل‌های جدید یا نسخه‌های قدیمی نرم‌افزار طبیعی است.

در چنین شرایطی چند راهکار وجود دارد:

• استفاده از نسخه‌های به‌روزتر نرم‌افزار Borneo.
• بررسی BoardView مدل‌های مشابه.
• استفاده از شماتیک رسمی دستگاه.
• مقایسه مسیرهای برد با مدل‌های هم‌خانواده.
• بررسی تجربیات تعمیرکاران حرفه‌ای.

بسیاری از تعمیرکاران حرفه‌ای تنها به یک نرم‌افزار وابسته نیستند و در صورت نبود اطلاعات، از چند منبع مختلف برای پیدا کردن محل ترمیستور استفاده می‌کنند. این کار باعث می‌شود حتی در مدل‌هایی که اطلاعات کامل در دسترس نیست نیز بتوان مسیر عیب‌یابی را ادامه داد.

چگونه نام ترمیستورها را در شماتیک تشخیص دهیم؟

یکی از سؤالات متداول تعمیرکاران تازه‌کار این است که از کجا بفهمیم هر ترمیستور مربوط به کدام قسمت از گوشی است؟

خوشبختانه نام‌گذاری این قطعات در شماتیک‌ها تقریباً استاندارد است و با کمی آشنایی می‌توان وظیفه هر کدام را تشخیص داد.

برای مثال:

• BAT_THM: ترمیستور باتری (Battery Thermistor)
• CHG_THM: ترمیستور مدار شارژ (Charging Thermistor)
• AP_THM: ترمیستور پردازنده (Application Processor Thermistor)
• PA_THM: ترمیستور مدار تقویت‌کننده توان آنتن (Power Amplifier Thermistor)
• FLASH_THM: ترمیستور فلش LED دوربین
• WIFI_THM: ترمیستور آی‌سی وای‌فای

همین نام‌ها تا حد زیادی مشخص می‌کنند که هر قطعه چه وظیفه‌ای بر عهده دارد و خرابی آن چه علائمی ایجاد می‌کند.

منظور از سری یا موازی بودن ترمیستور چیست؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که هنگام تعمیر ارور دمای شارژ باید به آن توجه کنید، نحوه قرارگیری ترمیستور در مدار است. بسیاری از آموزش‌های سطحی تنها می‌گویند «ترمیستور را حذف کنید»، اما این توصیه همیشه درست نیست و در برخی موارد حتی می‌تواند باعث از کار افتادن کامل مدار شود.

به طور کلی ترمیستورها در گوشی‌های سامسونگ به دو روش در مدار قرار می‌گیرند:

• اتصال سری (Series)
• اتصال موازی (Parallel)

تشخیص اینکه ترمیستور از کدام نوع است، تعیین می‌کند که آیا می‌توان آن را حذف کرد یا باید حتماً قطعه جایگزین نصب شود.

ترمیستور موازی چیست؟

در مدار موازی، یک پایه ترمیستور به مسیر سیگنال و پایه دیگر مستقیماً به زمین (GND) متصل است. به همین دلیل این قطعه بیشتر نقش یک سنسور را دارد و حذف آن در بسیاری از مدل‌ها باعث قطع شدن مسیر اصلی مدار نمی‌شود.

در این حالت اگر ترمیستور خراب شده باشد، در بسیاری از گوشی‌ها می‌توان آن را از روی برد جدا کرد و دستگاه بدون مشکل به کار خود ادامه دهد. البته این موضوع به طراحی مدار بستگی دارد و نباید بدون بررسی شماتیک برای همه مدل‌ها یک نسخه واحد پیچید.

در برخی از مدل‌های سامسونگ مانند بعضی نسخه‌های Galaxy A54 یا Galaxy A55، ترمیستور شارژ به صورت موازی در مدار قرار گرفته است و در صورت خرابی، حذف آن می‌تواند مشکل ارور دمای شارژ را برطرف کند.

با این حال اگر پس از حذف قطعه همچنان خطا باقی ماند، نشان می‌دهد که مدار نیاز به مقدار مقاومت مشخصی دارد و باید یک مقاومت ثابت با مقدار مناسب جایگزین شود.

ترمیستور سری چیست؟

در مدار سری، ترمیستور مستقیماً در مسیر عبور سیگنال قرار دارد. به عبارت دیگر، جریان اطلاعات باید از داخل این قطعه عبور کند تا به آی‌سی شارژ یا پردازنده برسد.

در این حالت اگر ترمیستور را حذف کنید، مسیر مدار قطع می‌شود و گوشی همچنان با خطا مواجه خواهد بود. بنابراین تنها راه صحیح، جایگزین کردن آن با یک مقاومت ثابت معادل مقدار مقاومت ترمیستور در دمای معمولی است.

به همین دلیل همیشه قبل از برداشتن قطعه باید از روی شماتیک یا BoardView بررسی کنید که اتصال آن سری است یا موازی.

چگونه سری یا موازی بودن ترمیستور را تشخیص دهیم؟

خوشبختانه تشخیص این موضوع در شماتیک کار دشواری نیست.

اگر مشاهده کردید که:

• یک پایه ترمیستور به زمین (GND) متصل شده است و پایه دیگر به مسیر سیگنال می‌رود، معمولاً با یک اتصال موازی روبه‌رو هستید.

اما اگر:

• هر دو پایه ترمیستور در مسیر سیگنال قرار گرفته باشند و هیچ‌کدام مستقیماً به زمین وصل نباشند، قطعه به صورت سری بسته شده است.

این موضوع یکی از اولین نکاتی است که هر تعمیرکار حرفه‌ای هنگام بررسی نقشه به آن توجه می‌کند؛ زیرا روش تعمیر در این دو حالت کاملاً متفاوت است.

اهمیت مقدار مقاومت ترمیستور

یکی از اطلاعات بسیار ارزشمندی که در شماتیک یا نرم‌افزار Borneo نمایش داده می‌شود، مقدار مقاومت ترمیستور در دمای استاندارد است. این مقدار معمولاً در دمای اتاق (حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد) اندازه‌گیری شده و به عنوان مقدار مرجع در نظر گرفته می‌شود.

برای مثال ممکن است در کنار ترمیستور عبارت‌هایی مانند:

• 47KΩ
• 68KΩ
• 100KΩ
• 150KΩ

را مشاهده کنید.

این اعداد نشان‌دهنده مقدار مقاومت ترمیستور در شرایط عادی هستند و هنگام جایگزینی با مقاومت ثابت، دقیقاً همین مقدار باید استفاده شود.

چرا مقدار مقاومت در مدل‌های مختلف یکسان نیست؟

یکی از اشتباهات رایج میان تعمیرکاران تازه‌کار این است که تصور می‌کنند تمام ترمیستورهای سامسونگ مقدار یکسانی دارند. در حالی که این تصور کاملاً اشتباه است.

هر مدل گوشی با توجه به طراحی برد، نوع باتری، توان شارژ، آی‌سی شارژ و سیاست‌های حفاظتی شرکت سازنده، از مقادیر متفاوتی استفاده می‌کند.

برای مثال ممکن است:

• در یک مدل مقدار ترمیستور ۴۷ کیلو اهم باشد.
• در مدل دیگر ۱۰۰ کیلو اهم باشد.
• و در مدل سوم از مقدار ۶۸ کیلو اهم استفاده شده باشد.

به همین دلیل هرگز نباید بدون بررسی شماتیک یا BoardView، یک مقاومت دلخواه را جایگزین ترمیستور کنید. استفاده از مقدار اشتباه می‌تواند باعث تشخیص نادرست دما، اختلال در فرآیند شارژ یا حتی بروز ایرادات جدید در عملکرد دستگاه شود.

روش عملی تعمیر ارور دمای شارژ در گوشی‌های سامسونگ

تا اینجا با مفهوم ترمیستور، تفاوت BAT_THM و CHG_THM، نحوه پیدا کردن آن‌ها در شماتیک و تفاوت مدارهای سری و موازی آشنا شدیم. اکنون نوبت به مهم‌ترین بخش مقاله می‌رسد؛ یعنی روش عملی عیب‌یابی و تعمیر ارور دمای شارژ.

نکته‌ای که تعمیرکاران حرفه‌ای همیشه به آن توجه می‌کنند این است که هرگز نباید تنها بر اساس ظاهر خطا، قطعه‌ای را از روی برد حذف یا تعویض کرد. در بسیاری از موارد، خطای دما می‌تواند ناشی از عوامل دیگری مانند سولفاته شدن برد، آسیب فلت رابط، خرابی سوکت شارژ یا حتی ایراد در آی‌سی شارژ باشد. بنابراین قبل از هر اقدامی باید یک روند عیب‌یابی اصولی را دنبال کنید.

بررسی علائم گوشی

اولین قدم، بررسی دقیق رفتار گوشی است. نوع اروری که دستگاه نمایش می‌دهد، اطلاعات ارزشمندی درباره محل احتمالی خرابی در اختیار تعمیرکار قرار می‌دهد.

برای مثال اگر گوشی فقط هنگام اتصال کابل شارژ پیام Charging Temperature Error یا Temperature Too High را نمایش می‌دهد، احتمال خرابی CHG_THM بیشتر است.

اما اگر دستگاه حتی بدون اتصال شارژر نیز روشن نمی‌شود و تنها علامت دماسنج روی صفحه ظاهر می‌شود، در این حالت باید BAT_THM را به عنوان اولین گزینه بررسی کرد.

همچنین اگر گوشی در حالت خاموش به شارژ متصل شود و بلافاصله تصویر دماسنج نمایش داده شده و دستگاه دوباره خاموش شود، باز هم احتمال خرابی مدار اندازه‌گیری دمای باتری یا مدار دمای شارژ بسیار زیاد است.

بررسی ظاهری برد

پس از باز کردن گوشی، ابتدا باید برد از نظر ظاهری بررسی شود.

به موارد زیر دقت کنید:

• آثار آب‌خوردگی
• سولفاته شدن اطراف آی‌سی شارژ
• شکستگی ساب‌برد
• آسیب فلت رابط بین مین‌برد و ساب‌برد
• جدا شدن قطعات SMD
• ترک‌خوردگی برد
• آثار ضربه

در بسیاری از مواقع، مخصوصاً در گوشی‌هایی که آب‌خورده‌اند، مقاومت‌های حرارتی دچار خوردگی شده و مقدار مقاومت آن‌ها تغییر می‌کند. در چنین شرایطی ممکن است قطعه از نظر ظاهری سالم به نظر برسد اما عملکرد صحیحی نداشته باشد.

پیدا کردن ترمیستور روی شماتیک

اکنون باید مدل دقیق گوشی را در نرم‌افزار Borneo یا هر نرم‌افزار شماتیک دیگری باز کنید.

در بخش Thermistor، قطعه موردنظر را پیدا کرده و اطلاعات زیر را یادداشت کنید:

• شماره قطعه (Reference)
• محل قرارگیری روی برد
• مقدار مقاومت در دمای اتاق
• نوع اتصال (سری یا موازی)

این اطلاعات پایه اصلی تصمیم‌گیری برای ادامه تعمیر هستند.

اندازه‌گیری مقاومت

قبل از اینکه قطعه را از روی برد جدا کنید، بهتر است مقدار مقاومت آن را با مولتی‌متر اندازه‌گیری کنید.

اگر مقدار اندازه‌گیری‌شده اختلاف زیادی با مقدار درج‌شده در شماتیک داشته باشد، احتمال خرابی ترمیستور بسیار زیاد است.

برای مثال اگر در شماتیک مقدار ۱۰۰ کیلو اهم درج شده باشد اما مولتی‌متر مقدار بسیار پایین یا اتصال کوتاه را نشان دهد، می‌توان نتیجه گرفت که ترمیستور معیوب است.

البته باید توجه داشت که اندازه‌گیری روی برد همیشه دقیق نیست؛ زیرا قطعات دیگر نیز در مدار حضور دارند و ممکن است بر مقدار خوانده‌شده تأثیر بگذارند. در صورت تردید، می‌توان قطعه را از مدار خارج کرده و مجدداً اندازه‌گیری کرد.

تعمیر ترمیستورهای موازی

اگر پس از بررسی شماتیک مشخص شد که ترمیستور به صورت موازی در مدار قرار گرفته است، روند تعمیر نسبتاً ساده‌تر خواهد بود.

در بسیاری از مدل‌ها، کافی است قطعه معیوب را با هیتر از روی برد جدا کنید.

سپس گوشی را مجدداً روشن کرده و عملکرد آن را بررسی کنید.

اگر:

• ارور دما حذف شد.
• گوشی شارژ گرفت.
• پیام Temperature Error دیگر نمایش داده نشد.

در این صورت مشکل برطرف شده است.

البته این روش تنها در مدارهایی کاربرد دارد که حذف ترمیستور باعث ایجاد اختلال در عملکرد کلی سیستم نشود.

اگر بعد از حذف ترمیستور موازی مشکل باقی ماند چه باید کرد؟

گاهی اوقات مشاهده می‌شود که با وجود حذف ترمیستور، گوشی همچنان همان خطا را نمایش می‌دهد.

این موضوع معمولاً به یکی از دلایل زیر رخ می‌دهد:

• مدار برای کارکرد صحیح به مقدار مشخصی مقاومت نیاز دارد.
• مسیرهای برد آسیب دیده‌اند.
• آی‌سی شارژ اطلاعات اشتباه دریافت می‌کند.
• قطعه دیگری نیز در همان مسیر دچار خرابی شده است.

در چنین شرایطی بهترین راهکار، نصب یک مقاومت ثابت با همان مقدار درج‌شده در شماتیک است.

برای مثال اگر مقدار ترمیستور ۴۷ کیلو اهم باشد، یک مقاومت SMD با مقدار ۴۷KΩ در محل آن نصب می‌شود تا مدار مقدار مورد انتظار را دریافت کند.

تعمیر ترمیستورهای سری

در مدارهای سری، شرایط متفاوت است.

در این نوع مدار، ترمیستور بخشی از مسیر اصلی سیگنال محسوب می‌شود و حذف آن باعث قطع ارتباط مدار خواهد شد.

بنابراین اگر ترمیستور سری خراب شده باشد، باید مراحل زیر انجام شود:

1. خارج کردن قطعه معیوب.
2. بررسی سلامت پدهای برد.
3. انتخاب مقاومت ثابت با مقدار دقیق.
4. نصب مقاومت جدید.
5. بررسی عملکرد گوشی.

نکته بسیار مهم این است که مقدار مقاومت باید دقیقاً مطابق مقدار مشخص‌شده در شماتیک باشد. استفاده از مقاومت با مقدار متفاوت می‌تواند باعث ارسال اطلاعات نادرست به پردازنده شود.

مثال عملی؛ جایگزینی مقاومت ۴۷ کیلو اهم

فرض کنید در شماتیک یک گوشی مقدار ترمیستور ۴۷ کیلو اهم ثبت شده است.

پس از بررسی مشخص می‌شود که قطعه خراب شده و مدار از نوع سری است.

در این حالت:

• ترمیستور معیوب برداشته می‌شود.
• یک مقاومت SMD با مقدار ۴۷KΩ روی همان پدها نصب می‌شود.
• گوشی روشن شده و تست شارژ انجام می‌شود.

اگر سایر بخش‌های مدار سالم باشند، ارور دما از بین خواهد رفت و دستگاه به‌صورت طبیعی شارژ خواهد شد.

مثال عملی؛ مقاومت ۱۰۰ کیلو اهم

در برخی مدل‌های جدید سامسونگ، مقدار مقاومت ترمیستور ۱۰۰ کیلو اهم است.

اگر تعمیرکار بدون توجه به شماتیک از مقاومت ۴۷ کیلو اهم استفاده کند، آی‌سی شارژ مقدار دمای اشتباهی را دریافت خواهد کرد.

نتیجه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• شارژ نشدن گوشی
• نمایش مجدد ارور دما
• شارژ بسیار کند
• قطع و وصل شدن شارژ
• نمایش هشدارهای متناوب

به همین دلیل همیشه باید مقدار مقاومت از روی شماتیک یا BoardView استخراج شود و از حدس زدن پرهیز کرد.

آیا همیشه باید ترمیستور را حذف کرد؟

پاسخ این سؤال خیر است.

یکی از باورهای اشتباه میان برخی تعمیرکاران این است که هر زمان ارور دمای شارژ مشاهده شد، باید ترمیستور را حذف کرد. در حالی که این کار تنها در شرایط خاص و پس از بررسی دقیق مدار توصیه می‌شود.

اگر علت اصلی خطا، خرابی آی‌سی شارژ، قطع شدن مسیرهای ارتباطی، خرابی کانکتور ساب‌برد یا آسیب‌دیدگی فلت رابط باشد، حذف ترمیستور نه‌تنها مشکل را برطرف نمی‌کند، بلکه ممکن است روند عیب‌یابی را پیچیده‌تر کند.

به همین دلیل، حذف یا جایگزینی ترمیستور باید آخرین مرحله پس از بررسی کامل مدار و تأیید خرابی خود قطعه باشد.

بررسی عملی ترمیستورها در مدل‌های مختلف گوشی سامسونگ

یکی از نکاتی که باعث سردرگمی بسیاری از تعمیرکاران می‌شود این است که تصور می‌کنند محل قرارگیری ترمیستورها و مقدار مقاومت آن‌ها در تمام گوشی‌های سامسونگ یکسان است. در حالی که سامسونگ در هر نسل از گوشی‌های خود، بسته به طراحی برد، نوع آی‌سی شارژ، توان شارژ سریع و ساختار مدار تغذیه، تغییراتی در این بخش ایجاد کرده است.

به همین دلیل ممکن است در یک مدل، ترمیستور به صورت موازی طراحی شده باشد و در مدل دیگر همان ترمیستور به صورت سری در مدار قرار گرفته باشد. همچنین مقدار مقاومت اسمی نیز از مدلی به مدل دیگر تغییر می‌کند. بنابراین هیچ‌گاه نباید بر اساس تجربه تعمیر یک مدل، همان روش را بدون بررسی روی مدل دیگری اجرا کرد.

بررسی نمونه عملی در Galaxy A50

گوشی Galaxy A50 یکی از مدل‌هایی است که تعمیرکاران نسبتاً زیاد با ارور دمای شارژ آن مواجه می‌شوند. در این مدل، ترمیستور مربوط به مدار شارژ در نزدیکی آی‌سی شارژ قرار گرفته و به همین دلیل هنگام باز کردن شماتیک یا BoardView به‌راحتی قابل شناسایی است.

اگر هنگام اتصال شارژر، گوشی پیام دمای بالا را نمایش دهد یا فرآیند شارژ آغاز نشود، اولین قطعه‌ای که باید بررسی شود CHG_THM است. در بسیاری از نسخه‌های این مدل، مقدار مقاومت ترمیستور در دمای اتاق حدود ۴۷ کیلو اهم است؛ اما همان‌طور که در بخش‌های قبلی اشاره شد، ملاک نهایی همیشه شماتیک همان برد است و نباید صرفاً به حافظه یا تجربه قبلی تکیه کرد.

پس از بررسی مسیرها، اگر مشخص شود که ترمیستور خراب شده است، بسته به نوع اتصال آن (سری یا موازی) می‌توان آن را حذف یا با مقاومت ثابت جایگزین کرد.

بررسی نمونه عملی در Galaxy A52

در Galaxy A52 ساختار مدار نسبت به نسل‌های قبل کمی تغییر کرده است. اگرچه اصول عملکرد ترمیستورها تفاوتی ندارد، اما محل قرارگیری برخی از آن‌ها و همچنین مقدار مقاومت اسمی ممکن است با A50 متفاوت باشد.

در این مدل نیز هنگام مشاهده ارور دمای شارژ، ابتدا باید از طریق شماتیک یا نرم‌افزار Borneo محل دقیق CHG_THM و BAT_THM را پیدا کرد. پس از آن، نوع اتصال و مقدار مقاومت بررسی می‌شود و سپس تصمیم مناسب برای تعمیر گرفته خواهد شد.

بررسی نمونه عملی در Galaxy A54

با ورود سامسونگ به نسل جدید گوشی‌های سری A، طراحی بردها نیز تغییرات قابل توجهی پیدا کرده است. در بسیاری از نسخه‌های Galaxy A54، ساب‌برد نقش مهم‌تری در مدار شارژ دارد و بخش زیادی از قطعات مرتبط با اندازه‌گیری دما روی همین برد قرار گرفته‌اند.

در این مدل، در برخی نسخه‌ها ترمیستور مدار شارژ به صورت موازی طراحی شده است. در چنین شرایطی، اگر خرابی ترمیستور تأیید شود، ممکن است تنها با حذف قطعه مشکل برطرف شود. البته اگر پس از حذف، ارور همچنان باقی بماند، باید مطابق مقدار درج‌شده در شماتیک، مقاومت مناسب جایگزین شود.

بررسی نمونه عملی در Galaxy A55

Galaxy A55 نیز از نظر معماری شباهت زیادی به A54 دارد، اما نباید تصور کرد که تمام مقادیر مقاومت یا مسیرهای مدار یکسان هستند. حتی در یک مدل مشخص نیز ممکن است نسخه‌های مختلف برد، تغییرات جزئی داشته باشند.

به همین دلیل توصیه می‌شود پیش از هرگونه تعمیر، شماره برد و نسخه شماتیک بررسی شود. این کار از بروز اشتباهاتی مانند استفاده از مقاومت با مقدار نامناسب یا حذف نادرست ترمیستور جلوگیری می‌کند.

بررسی نمونه عملی در Galaxy A56 و مدل‌های جدید

در مدل‌های جدیدتر سامسونگ، علاوه بر افزایش سرعت شارژ، حساسیت سیستم مدیریت دما نیز بیشتر شده است. این موضوع باعث شده است که حتی تغییرات جزئی در مقدار مقاومت ترمیستور نیز توسط آی‌سی شارژ تشخیص داده شود.

بنابراین در این مدل‌ها، دقت در اندازه‌گیری و جایگزینی مقاومت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. استفاده از مقاومت با تلرانس مناسب و کیفیت بالا می‌تواند در پایداری عملکرد مدار تأثیر قابل توجهی داشته باشد.

آشنایی با سایر ترمیستورهای مهم روی برد

بسیاری از تعمیرکاران تنها با BAT_THM و CHG_THM آشنا هستند؛ در حالی که روی برد گوشی‌های سامسونگ ترمیستورهای دیگری نیز وجود دارند که هر کدام وظیفه محافظت از بخش خاصی از دستگاه را بر عهده دارند. خرابی هر یک از این قطعات می‌تواند علائم متفاوتی ایجاد کند و در صورت ناآشنایی، باعث اشتباه در عیب‌یابی شود.

AP_THM چیست؟

AP_THM مخفف Application Processor Thermistor است و وظیفه اندازه‌گیری دمای پردازنده اصلی (CPU یا Application Processor) را بر عهده دارد.

پردازنده گوشی هنگام اجرای برنامه‌های سنگین، ضبط ویدئو با کیفیت بالا، انجام بازی‌های گرافیکی یا پردازش‌های طولانی، گرمای زیادی تولید می‌کند. اگر این گرما کنترل نشود، ممکن است باعث کاهش عمر پردازنده یا آسیب دیدن سایر قطعات اطراف آن شود.

ترمیستور AP_THM به صورت مداوم دمای این بخش را اندازه‌گیری کرده و اطلاعات را به سیستم مدیریت توان ارسال می‌کند. در صورتی که دما از حد مجاز عبور کند، پردازنده ابتدا فرکانس کاری خود را کاهش می‌دهد (Thermal Throttling) و در شرایط بحرانی، دستگاه برای محافظت از سخت‌افزار خاموش می‌شود.

علائم خرابی AP_THM

خرابی این ترمیستور معمولاً در استفاده‌های سنگین بیشتر خود را نشان می‌دهد و ممکن است باعث بروز علائمی مانند:

• خاموش شدن ناگهانی هنگام اجرای بازی‌های سنگین
• ری‌استارت شدن دستگاه در زمان پردازش‌های طولانی
• نمایش پیغام دمای بالا بدون وجود گرمای واقعی
• کاهش شدید عملکرد پردازنده
• خاموش شدن گوشی پس از چند دقیقه استفاده سنگین

PA_THM چیست؟

PA_THM مربوط به Power Amplifier Thermistor است؛ یعنی ترمیستوری که دمای مدار تقویت‌کننده توان آنتن (PA) را اندازه‌گیری می‌کند.

تقویت‌کننده توان یکی از قطعات مهم بخش شبکه موبایل است و هنگام تماس صوتی یا انتقال داده، به‌ویژه در مناطق با آنتن‌دهی ضعیف، گرمای قابل توجهی تولید می‌کند.

اگر دمای این بخش بیش از حد افزایش پیدا کند، احتمال آسیب به آی‌سی PA وجود دارد. به همین دلیل سامسونگ از ترمیستور PA_THM برای نظارت دائمی بر این قسمت استفاده می‌کند.

علائم خرابی PA_THM

خرابی این قطعه می‌تواند علائمی مانند:

• قطع شدن تماس پس از چند دقیقه
• نمایش ارور دما هنگام برقراری تماس
• خاموش شدن گوشی در زمان مکالمه‌های طولانی
• ناپایداری شبکه در شرایط خاص

را ایجاد کند.

در بسیاری از موارد، کاربران تصور می‌کنند مشکل از سیم‌کارت یا اپراتور است؛ در حالی که علت اصلی می‌تواند خرابی همین ترمیستور باشد.

WIFI_THM چیست؟

یکی دیگر از ترمیستورهای مهمی که در بسیاری از گوشی‌های سامسونگ مشاهده می‌شود، WIFI_THM است. همان‌طور که از نام آن مشخص است، این قطعه وظیفه کنترل دمای مدار وای‌فای و آی‌سی Wi-Fi را بر عهده دارد.

امروزه تراشه‌های وای‌فای علاوه بر ارتباط بی‌سیم، مسئولیت‌هایی مانند Wi-Fi Direct، Hotspot، Wi-Fi Calling و ارتباط با برخی سرویس‌های موقعیت‌یابی را نیز بر عهده دارند. این حجم از پردازش باعث می‌شود که در استفاده‌های طولانی‌مدت، به‌خصوص هنگام دانلود فایل‌های حجیم یا استفاده از هات‌اسپات، دمای آی‌سی وای‌فای افزایش پیدا کند.

برای جلوگیری از آسیب دیدن این تراشه، سامسونگ یک ترمیستور در نزدیکی آن قرار داده است تا دمای مدار را به‌صورت لحظه‌ای اندازه‌گیری کند. اگر دما از حد مجاز فراتر رود، سیستم مدیریت توان می‌تواند سرعت انتقال داده را کاهش دهد یا حتی ارتباط وای‌فای را به‌صورت موقت قطع کند تا دما کاهش یابد.

علائم خرابی WIFI_THM

خرابی این ترمیستور معمولاً با نشانه‌های زیر همراه است:

• قطع و وصل شدن مکرر وای‌فای
• خاموش شدن وای‌فای پس از چند دقیقه استفاده
• نمایش ارور دما هنگام دانلودهای سنگین
• روشن نشدن وای‌فای در برخی شرایط
• ری‌استارت شدن گوشی هنگام استفاده طولانی از اینترنت بی‌سیم

البته باید توجه داشت که این علائم همیشه به معنی خرابی WIFI_THM نیست و ممکن است ناشی از خرابی خود آی‌سی وای‌فای یا مدار تغذیه آن نیز باشد. به همین دلیل بررسی شماتیک و اندازه‌گیری دقیق قبل از تعویض قطعات ضروری است.

FLASH_THM چیست؟

یکی دیگر از ترمیستورهایی که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، FLASH_THM است. این قطعه مسئول اندازه‌گیری دمای مدار فلش LED دوربین است.

شاید در نگاه اول تصور شود که چراغ فلش گرمای چندانی تولید نمی‌کند، اما در واقع LEDهای پرقدرتی که برای نوردهی دوربین یا چراغ‌قوه استفاده می‌شوند، در صورت روشن ماندن برای مدت طولانی می‌توانند دمای قابل توجهی ایجاد کنند.

اگر این گرما کنترل نشود، احتمال آسیب دیدن LED، مدار درایور فلش یا حتی تغییر رنگ نور وجود دارد. به همین دلیل سیستم از طریق FLASH_THM دمای این بخش را کنترل می‌کند.

در صورت افزایش بیش از حد دما، گوشی به‌صورت خودکار چراغ‌قوه را خاموش کرده یا شدت نور فلش را کاهش می‌دهد تا از آسیب سخت‌افزاری جلوگیری شود.

علائم خرابی FLASH_THM

خرابی این ترمیستور ممکن است باعث بروز مشکلات زیر شود:

• خاموش شدن خودکار چراغ‌قوه
• کار نکردن فلش دوربین
• نمایش پیام داغ شدن دستگاه هنگام استفاده از فلش
• روشن و خاموش شدن متناوب LED
• غیرفعال شدن فلش در برنامه دوربین

اشتباهات رایج تعمیرکاران هنگام رفع ارور دمای شارژ

یکی از دلایل طولانی شدن زمان تعمیر یا حتی آسیب بیشتر به برد، انجام اقدامات عجولانه و بدون بررسی دقیق است. در ادامه به چند مورد از رایج‌ترین اشتباهات اشاره می‌کنیم.

۱. تعویض بی‌دلیل آی‌سی شارژ

بسیاری از تعمیرکاران با مشاهده ارور دما، مستقیماً آی‌سی شارژ را تعویض می‌کنند؛ در حالی که در درصد قابل توجهی از موارد، مشکل تنها از یک ترمیستور معیوب یا مسیر قطع‌شده است.

۲. حذف ترمیستور بدون بررسی نوع مدار

همان‌طور که در بخش‌های قبل توضیح داده شد، حذف ترمیستور تنها زمانی مجاز است که ساختار مدار این اجازه را بدهد. حذف یک ترمیستور سری بدون جایگزین کردن مقاومت مناسب، می‌تواند مدار را از کار بیندازد.

۳. استفاده از مقاومت با مقدار اشتباه

گاهی تعمیرکار صرفاً چون در یک مدل از مقاومت ۴۷ کیلو اهم استفاده کرده، همان مقدار را برای همه مدل‌ها به کار می‌برد. این کار می‌تواند باعث تشخیص اشتباه دما توسط سیستم و ادامه‌دار شدن مشکل شود.

۴. بی‌توجهی به مسیرهای برد

در برخی موارد خود ترمیستور سالم است، اما مسیر ارتباطی آن با آی‌سی شارژ یا پردازنده قطع شده است. اگر تنها قطعه تعویض شود و مسیر تعمیر نشود، ایراد همچنان باقی خواهد ماند.

۵. نادیده گرفتن آسیب‌های ناشی از آب‌خوردگی

در گوشی‌های آب‌خورده، ممکن است مقدار مقاومت ترمیستور به دلیل سولفاته شدن تغییر کرده باشد. در این شرایط، تمیز کردن برد و بررسی کامل مسیرها باید قبل از هرگونه تعویض قطعه انجام شود.

نکات حرفه‌ای برای عیب‌یابی سریع‌تر

تجربه تعمیرکاران حرفه‌ای نشان می‌دهد که رعایت چند نکته ساده می‌تواند زمان عیب‌یابی را به شکل محسوسی کاهش دهد:

• همیشه ابتدا علائم دقیق دستگاه را یادداشت کنید.
• قبل از باز کردن گوشی، رفتار آن در حالت روشن و خاموش را بررسی کنید.
• از نسخه به‌روز نرم‌افزار Borneo یا سایر نرم‌افزارهای شماتیک استفاده کنید.
• مقدار مقاومت ترمیستور را از روی شماتیک همان مدل استخراج کنید.
• پس از تعمیر، گوشی را در شرایط مختلف مانند شارژ سریع، تماس طولانی، استفاده از وای‌فای و اجرای برنامه‌های سنگین تست کنید تا از رفع کامل مشکل مطمئن شوید.

سوالات متداول (FAQ)

آیا ارور دمای شارژ همیشه به معنی داغ بودن گوشی است؟

خیر. در بسیاری از موارد، گوشی از نظر فیزیکی کاملاً خنک است اما به دلیل خرابی ترمیستور یا مدار اندازه‌گیری دما، سیستم تصور می‌کند که دمای دستگاه بیش از حد مجاز است.

آیا حذف ترمیستور همیشه مشکل را حل می‌کند؟

خیر. این موضوع به نوع طراحی مدار بستگی دارد. در برخی مدل‌ها حذف ترمیستور امکان‌پذیر است، اما در مدارهای سری باید مقاومت مناسب جایگزین شود.

آیا همه ترمیستورهای سامسونگ مقدار مقاومت یکسانی دارند؟

خیر. مقدار مقاومت بسته به مدل گوشی، نسخه برد و طراحی مدار متفاوت است و باید از روی شماتیک همان دستگاه بررسی شود.

آیا خرابی BAT_THM باعث روشن نشدن گوشی می‌شود؟

بله. در بسیاری از مدل‌ها خرابی BAT_THM می‌تواند باعث نمایش علامت دماسنج، خاموش شدن دستگاه یا جلوگیری از روشن شدن گوشی شود.

آیا تعویض آی‌سی شارژ همیشه مشکل ارور دما را برطرف می‌کند؟

خیر. اگر علت اصلی خرابی ترمیستور، مسیرهای برد یا سایر قطعات مرتبط باشد، تعویض آی‌سی شارژ تأثیری در رفع مشکل نخواهد داشت.

جمع‌بندی

سیستم کنترل دما یکی از مهم‌ترین بخش‌های حفاظتی گوشی‌های هوشمند سامسونگ است و نقش اساسی در حفظ سلامت باتری، مدار شارژ، پردازنده، وای‌فای و سایر قطعات حساس ایفا می‌کند. ترمیستورها با اندازه‌گیری مداوم دمای بخش‌های مختلف دستگاه، اطلاعات لازم را در اختیار آی‌سی شارژ و پردازنده قرار می‌دهند تا در صورت افزایش غیرعادی دما، اقدامات حفاظتی لازم انجام شود.

در این مقاله با مفهوم ترمیستور، تفاوت BAT_THM و CHG_THM، روش پیدا کردن آن‌ها در نرم‌افزارهای شماتیک، تفاوت مدارهای سری و موازی، نحوه جایگزینی مقاومت ثابت، بررسی نمونه‌های عملی در مدل‌های مختلف سامسونگ و همچنین سایر ترمیستورهای مهم مانند AP_THM، PA_THM، WIFI_THM و FLASH_THM آشنا شدیم.

رعایت یک روند عیب‌یابی اصولی، استفاده از شماتیک معتبر و اندازه‌گیری دقیق قبل از تعویض قطعات، علاوه بر افزایش دقت تعمیر، از صرف هزینه‌های اضافی و آسیب دیدن برد نیز جلوگیری می‌کند. به خاطر داشته باشید که هر ارور دمایی الزاماً به معنی خرابی یک قطعه خاص نیست و تنها با بررسی مرحله‌به‌مرحله مدار می‌توان علت اصلی را تشخیص داد.