ارز سلسیوس

مقدمه: ارز سلسیوس چیست و چرا مهم شد؟

بازار ارزهای دیجیتال در سال‌های اخیر فقط محدود به خرید و فروش ساده نبوده؛ یکی از جذاب‌ترین حوزه‌ها، وام‌دهی (Lending) و وام‌گیری (Borrowing) روی دارایی‌های دیجیتال است. در این مدل، کاربران می‌توانند:

• ارزهای خود را در پلتفرم‌ها سپرده‌گذاری کنند و در ازای آن بهره دریافت کنند
• یا در مقابل وثیقه‌گذاری ارزهای خود، وام بگیرند

Celsius Network (سلسیوس) یکی از مشهورترین پلتفرم‌های متمرکز (CeFi) در حوزه وام‌دهی رمزارزها بود که توانست میلیون‌ها کاربر را جذب کند و میلیاردها دلار دارایی را مدیریت کند. توکن بومی این پلتفرم، ارز CEL نام دارد.

اما داستان سلسیوس فقط یک داستان موفقیت نیست؛ این پروژه از اوج محبوبیت به ورشکستگی و بحران شدید اعتماد رسید. همین تضاد، سلسیوس را به یک کیس استادی مهم در دنیای کریپتو و فین‌تک تبدیل کرده است.

در این مقاله، قدم به قدم بررسی می‌کنیم:

• سلسیوس چیست و چگونه کار می‌کرد
• توکن CEL چه کاربردهایی داشت
• چه شد که Celsius Network به ورشکستگی رسید
• آیا هنوز ارز CEL آینده‌ای دارد یا نه؟

تاریخچه Celsius Network و توکن CEL

بنیان‌گذاران و شکل‌گیری پروژه

پلتفرم سلسیوس در سال ۲۰۱۷ راه‌اندازی شد. مشهورترین چهره پشت این پروژه، الکس مشینسکی (Alex Mashinsky) است؛ کارآفرینی که سابقه فعالیت در حوزه فناوری و مخابرات را داشت و خود را یکی از پیشگامان VoIP معرفی می‌کرد.

تیم سلسیوس ادعا می‌کرد که هدفش این است که:

“Banking is broken. Let’s fix it.”

«سیستم بانکی خراب است؛ بیایید آن را درست کنیم.»

آن‌ها خود را یک جایگزین کاربرمحور برای بانک‌ها معرفی کردند؛ سیستمی که در آن:

• کاربر به جای بانک، سود واقعی‌تری دریافت می‌کند
• نرخ بهره وام‌ها نسبت به بانک‌ها رقابتی‌تر است
• خدمات با حداقل پیچیدگی و حداکثر شفافیت ارائه می‌شود (حداقل در شعار)

عرضه اولیه توکن (ICO) و شکل‌گیری CEL

برای تأمین سرمایه، سلسیوس در سال ۲۰۱۸ یک عرضه اولیه توکن (ICO) برگزار کرد و توکن CEL را معرفی نمود.

کارکرد اصلی این توکن در ابتدا:

• ایجاد انگیزه اقتصادی برای کاربران وفادار
• نقش داشتن در تخفیف کارمزدها
• افزایش نرخ سود برای کسانی که CEL نگه می‌دارند

توکن CEL روی شبکه اتریوم و با استاندارد ERC-20 ساخته شد.

پلتفرم Celsius چگونه کار می‌کرد؟

برای اینکه بفهمیم ارز سلسیوس چیست، باید منطق کاری خود پلتفرم را بشناسیم. Celsius Network در واقع یک پلتفرم متمرکز وام‌دهی و وام‌گیری کریپتو بود.

واریز ارز دیجیتال و دریافت سود (Earn)

کاربران می‌توانستند ارزهای دیجیتال مختلف را در حساب سلسیوس خود دیپازیت (Deposit) کنند، مثل:

• بیت‌کوین (BTC)
• اتریوم (ETH)
• استیبل‌کوین‌هایی مثل USDT، USDC و…
• و حتی برخی آلت‌کوین‌ها

در ازای این سپرده‌گذاری، سلسیوس به کاربران بهره پرداخت می‌کرد. این سودها:

• به‌طور هفتگی پرداخت می‌شد
• گاهی اوقات نرخ‌های بسیار جذابی داشت (مثلاً برای استیبل‌کوین‌ها بالای ۸–۱۲٪ سالانه)

این موضوع باعث شد سلسیوس برای کسانی که دنبال درآمد غیرفعال (Passive Income) بودند، خیلی جذاب شود.

وام‌گیری با وثیقه (Borrow)

از طرف دیگر، کاربران می‌توانستند با وثیقه‌گذاری دارایی‌های دیجیتال خود:

• وام به شکل ارز دیجیتال
• یا در برخی کشورها حتی وام به شکل ارز فیات دریافت کنند

نسبت وام به وثیقه (LTV – Loan to Value) مهم بود؛ اگر قیمت وثیقه بیش از حد افت می‌کرد، امکان لیکوئید شدن (فروش خودکار وثیقه برای بازپرداخت وام) وجود داشت.

مدل کسب درآمد سلسیوس

سوال مهم: سلسیوس این سودها را از کجا می‌آورد؟

• بخشی از سود از وام‌هایی که به دیگران می‌داد
• بخشی از طریق ترید و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری
• بخشی هم از طریق تأمین نقدینگی در سایر پلتفرم‌ها یا فعالیت‌های مشابه

سلسیوس ادعا می‌کرد بخش زیادی از درآمد را به کاربران برمی‌گرداند و “return up to 80% of its revenues to users” را شعار می‌داد.

توکن CEL چیست و چه کاربردی دارد؟

توکن CEL قلب اکوسیستم Celsius بود؛ هرچند اکنون بعد از ورشکستگی، نقش سابق خود را تا حد زیادی از دست داده است. با این حال برای شناخت پروژه، باید توکنومیک آن را بشناسیم.

مشخصات کلی توکن CEL

• استاندارد: ERC-20 روی شبکه اتریوم
• عرضه کل (Total Supply): حدود ۶۵۰ میلیون CEL
• عرضه در گردش: بخشی از آن در بازار و بخشی در خزانه پروژه و…

(اعداد دقیق ممکن است با سوزاندن، قفل شدن یا باز شدن قفل‌ها تغییر کرده باشند؛ برای استفاده در سایتت معمولاً ذکر «حدود» کفایت می‌کند، ولی اگر دیتای لحظه‌ای خواستی باید از سایت‌هایی مثل CoinMarketCap یا CoinGecko استفاده کنی.)

کاربردهای توکن CEL در پلتفرم

در دوران اوج فعالیت Celsius Network، توکن CEL مزایای مختلفی برای کاربران داشت:

1. دریافت سود بیشتر

اگر کاربران بخشی از دارایی خود را به صورت CEL نگه می‌داشتند، نرخ بهره‌ای که روی سپرده‌ها دریافت می‌کردند بالاتر می‌رفت.

2. تخفیف در نرخ بهره وام‌ها

کاربرانی که CEL بیشتری داشتند، می‌توانستند وام‌هایی با نرخ بهره پایین‌تر بگیرند.

3. سطح‌بندی کاربران (Loyalty Levels)

سلسیوس یک سیستم سطح‌بندی داشت که مثلاً اگر X درصد از پرتفوی کاربر CEL بود، به سطح برنزی، نقره‌ای، طلایی یا پلاتینیومی می‌رسید و هر سطح مزایای مخصوص به خود را داشت.

4. نقش شبه‌وفاداری (Loyalty Token)

به‌طور کلی CEL بیشتر یک توکن وفاداری و انگیزشی (Loyalty & Utility Token) بود تا یک رمزارز با کاربردهای پیچیده مثل حاکمیت (Governance) در DeFi.

مزایا و نقاط قوت Celsius Network (قبل از بحران)

قبل از سقوط، سلسیوس برای بسیاری از کاربران جذابیت‌های جدی داشت:

رابط کاربری ساده و تجربه کاربری خوب

اپلیکیشن موبایل و وب سلسیوس بسیار ساده و کاربرپسند بود. حتی افراد مبتدی می‌توانستند به راحتی:

• ارز واریز کنند
• میزان سود هفتگی خود را ببینند
• وام درخواست کنند

این سادگی باعث شد ده‌ها هزار کاربر غیر فنی هم جذب این پلتفرم شوند.

نرخ‌های سود بالا

یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت Celsius، نرخ‌های سود بالا بود، به‌خصوص برای:

• استیبل‌کوین‌ها
• برخی آلت‌کوین‌ها

برای خیلی‌ها، سلسیوس حکم یک «حساب پس‌انداز کریپتویی با سود بالا» را داشت.

برندینگ قوی و اعتماد اولیه

به‌خاطر شخصیت رسانه‌ای الکس مشینسکی و حضور فعال تیم در رویدادها، Celsius توانست:

• اعتماد بخشی از جامعه کریپتو
• و حتی سرمایه‌گذاران بزرگ را جلب کند

آن‌ها روی شعار «Unbank Yourself» و «برای مردم، نه برای بانک‌ها» مانور می‌دادند.

پشتیبانی از ارزهای متنوع

پلتفرم از طیف وسیعی از رمزارزها پشتیبانی می‌کرد که سلسیوس را به یک گزینه جذاب برای مدیریت پرتفوی تبدیل می‌کرد.

معایب و ریسک‌های Celsius Network

در کنار همه این جذابیت‌ها، ساختار Celsius ریسک‌ها و ایرادهای جدی هم داشت؛ بعضی از این‌ها بعدها به بحران منجر شد.

متمرکز بودن (CeFi) و نگه‌داری حضانتی دارایی‌ها

Celsius یک پلتفرم متمرکز (CeFi) بود، نه یک پروتکل DeFi غیرمتمرکز. معنی‌اش این است که:

• کاربر باید دارایی خود را به کیف‌پول‌های تحت کنترل شرکت می‌فرستاد
• کلید خصوصی (Private Key) دست خود کاربر نبود
• در صورت بروز مشکل حقوقی/شرکتی، کاربر کنترل خاصی روی دارایی نداشت

این برخلاف فلسفه اصلی «Not your keys, not your coins» است.

شفافیت ناکافی روی استراتژی‌های سرمایه‌گذاری

اگرچه سلسیوس کلیت مدل کاری را توضیح می‌داد، اما:

• جزئیات نحوه مدیریت سرمایه
• ریسک‌هایی که می‌پذیرد
• استراتژی‌های دقیق ترید و ییلد فارمینگ

برای عموم کاربران شفاف نبود. این عدم شفافیت در نهایت باعث بی‌اعتمادی شد.

ریسک نکول و ورشکستگی

مدل‌هایی مثل Celsius وابسته به:

• حرکت سالم بازار
• عدم وقوع رویدادهای شدید منفی (مانند سقوط ناگهانی بسیاری از دارایی‌ها)

هستند. در صورت افت شدید قیمت‌ها یا مدیریت ضعیف ریسک، احتمال ورشکستگی بالا می‌رود؛ دقیقاً چیزی که بعداً اتفاق افتاد.

بحران Celsius: از اوج تا ورشکستگی

نقطه عطف اصلی در تاریخ سلسیوس، بحران سال ۲۰۲۲ بود؛ سالی که چند پروژه بزرگ در کریپتو به مشکل خوردند، از جمله:

• سقوط اکوسیستم Terra (UST/LUNA)
• ورشکستگی صندوق Three Arrows Capital (3AC)
• مشکلات جدی در چند پلتفرم وام‌دهی دیگر

تعلیق برداشت‌ها

در ژوئن ۲۰۲۲، سلسیوس به‌طور ناگهانی اعلام کرد که:

برداشت‌ها، سواپ‌ها و انتقال‌ها موقتاً متوقف شده‌اند.

این یعنی کاربران دیگر نمی‌توانستند دارایی خود را از پلتفرم خارج کنند. این اقدام عملاً به معنی قفل شدن سرمایه میلیون‌ها کاربر بود.

درخواست حمایت و ورشکستگی

پس از مدتی کشمکش، Celsius Network رسماً در آمریکا تحت فصل ۱۱ حفاظت در برابر ورشکستگی (Chapter 11 Bankruptcy Protection) درخواست داد. این یعنی:

• شرکت به صورت قانونی اعلام کرد توان پرداخت بدهی‌ها را ندارد
• باید یک طرح بازسازمان‌دهی ارائه دهد
• طلبکاران (از جمله کاربران) در صف بازپرداخت قرار می‌گیرند

سقوط قیمت توکن CEL

طبیعتاً با این اتفاقات:

• اعتماد بازار به CEL تقریباً از بین رفت
• قیمت این توکن در مقایسه با اوج خود، سقوط شدیدی را تجربه کرد

با این حال، در برخی بازه‌ها نوسانات سفته‌بازانه (Pump & Dump) روی این توکن دیده شد، ولی این‌ها بیشتر جنبه ترید کوتاه‌مدت داشتند تا سرمایه‌گذاری بلندمدت.

وضعیت فعلی سلسیوس و توکن CEL

در حال حاضر (با توجه به وضعیت کلی پروژه):

• Celsius Network به شکل اولیه‌ای که می‌شناختیم دیگر یک پلتفرم فعال، سالم و قابل‌اعتماد محسوب نمی‌شود.
• بخش بزرگی از فعالیت‌ها زیر نظر دادگاه و در چارچوب پرونده ورشکستگی دنبال شده است.
• توکن CEL همچنان روی صرافی‌هایی لیست است، اما:
• ریسک بسیار بالایی دارد
• پشتوانه قبلی خود (پلتفرم فعال و سودده) را از دست داده است

برای کاربری که دنبال استفاده خدماتی از سلسیوس بود، این سرویس عملاً دیگر گزینه‌ای امن یا معمولی محسوب نمی‌شود. برای کسی که صرفاً نگاه ترید کوتاه‌مدت دارد، CEL ممکن است صرفاً یک دارایی پرنوسان مثل بسیاری از شت‌کوین‌ها باشد.

تحلیل آموزشی: آیا ارز سلسیوس (CEL) هنوز ارزش بررسی دارد؟

حالا برسیم به بخش تحلیلی که قولش را داده بودیم.

تأکید مهم: این قسمت تحلیل آموزشی است و به هیچ عنوان توصیه مالی یا سرمایه‌گذاری نیست.

تحلیل فاندامنتال (Fundamental Analysis) ارز سلسیوس

در تحلیل فاندامنتال، معمولاً سؤالاتی مثل این‌ها را می‌پرسیم:

• پروژه چه مسأله‌ای را حل می‌کند؟
• تیم و ساختار حقوقی در چه وضعیتی است؟
• محصول فعال و کاربران واقعی دارد؟
• مدل درآمدی روشن و پایدار دارد یا نه؟

در مورد CEL و Celsius:

1. محصول اصلی (پلتفرم وام‌دهی)
• در حالت عادی، پلتفرم باید فعال، قابل استفاده و مورد اعتماد باشد.
• اما اکنون پلتفرم سابق عملاً زیر سایه پرونده ورشکستگی و مسائل حقوقی است.
2. تیم و رهبری
• اعتماد به تیم بنیان‌گذار به‌شدت آسیب دیده است.
• اتهامات مدیریتی، سوء‌مدیریت ریسک و… مطرح شده‌اند.
3. جریان درآمدی
• وقتی پلتفرم اصلی درآمدزایی نکند، انگیزه اقتصادی نگه‌داری توکن بومی به‌شدت کاهش می‌یابد.
4. کاربرد توکن CEL
• بسیاری از کاربردهای قبلی CEL (مثل دریافت سود بالاتر، تخفیف وام‌ها و…) عملاً معنی خود را از دست داده‌اند.
• این یعنی توکن از نظر «Utility» ضعیف شده است.

جمع‌بندی فاندامنتال:

از نظر بنیادی، در شرایط فعلی، CEL دیگر یک توکن با پشتوانه پلتفرم سالم و رو‌به‌رشد نیست؛ بلکه بیشتر شبیه یک دارایی پرریسک با آینده نامشخص است.

 تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) – در سطح مفهومی

چون اینجا دسترسی لحظه‌ای به نمودار زنده نداریم، به‌جای تحلیل عددی، یک نگاه آموزشی-مفهومی ارائه می‌کنم که مخاطب تو بداند اگر خواست چارتی را بررسی کند، به چه چیزهایی نگاه کند.

برای بررسی تکنیکال CEL می‌توان:

1. تایم‌فریم بالا (روزانه، هفتگی)
• روند کلی را مشخص کرد: آیا نمودار در بلندمدت نزولی است یا تثبیت شده؟
• معمولاً بعد از یک بحران بنیادی، قیمت مدت‌ها زیر فشار فروش می‌ماند.
2. حجم معاملات (Volume)
• آیا هنوز حجم معاملات قابل توجهی وجود دارد؟
• حجم پایین = نقدشوندگی کم = ریسک بالا برای ورود/خروج از موقعیت‌ها
3. سطوح حمایت و مقاومت
• می‌توان قله‌ها و کف‌های مهم را مشخص کرد
• اگر قیمت مدام زیر مقاومت‌های مهم گیر کرده باشد، نشان‌دهنده ضعف خریداران است.
4. رفتار سفته‌بازانه
• در چنین توکن‌هایی، بعضی وقت‌ها پامپ‌های شدید کوتاه‌مدت دیده می‌شود
• اما این‌ها معمولاً پایدار نیستند و بیشتر حاصل هیجان و دستکاری بازار هستند تا تغییر بنیادین.

نکته آموزشی برای مخاطب مقاله:

اگر کسی قصد ترید روی CEL داشته باشد، باید آن را در دسته دارایی‌های بسیار پرریسک و سفته‌بازانه قرار دهد، نه سرمایه‌گذاری بلندمدت مبتنی بر فاندامنتال.

ریسک‌های کلیدی سرمایه‌گذاری روی CEL

اگر بخواهیم از زاویه آموزش مدیریت ریسک نگاه کنیم، می‌توانیم در مقاله برای مخاطبت این موارد را پررنگ کنیم:

• ریسک حقوقی و نظارتی به دلیل پرونده‌های قضایی
• ریسک نقدشوندگی در صورت حذف از صرافی‌ها
• ریسک از بین رفتن کامل اعتماد بازار
• احتمال رفتن توکن به سمت مدل‌های طرح بازسازی/تسویه که ممکن است به ضرر هولدرهای فعلی باشد

سلسیوس در برابر دیفای: یک درس مهم برای بازار کریپتو

یکی از نکته‌های آموزشی مهمی که می‌توان از داستان Celsius گرفت، مقایسه CeFi و DeFi است.

• سلسیوس خود را شبیه بانک، اما به نفع کاربر معرفی می‌کرد
• اما ساختارش کاملاً متمرکز بود
• کاربران مجبور بودند به یک نهاد مرکزی اعتماد کنند

در مقابل، در دنیای DeFi:

• قرارداد هوشمند (Smart Contract) طبق کد عمل می‌کند
• شفافیت روی‌زنجیره (On-chain Transparency) بیشتر است
• دارایی در بسیاری از پروتکل‌ها همچنان در کیف‌پول غیر حضانتی کاربر باقی می‌ماند (هرچند DeFi هم ریسک‌های خاص خود را دارد)

درس مهم برای مخاطب مقاله:

هر پروژه‌ای—even اگر سود بالا و شعارهای جذاب بدهد—باید از نظر:

• سطح تمرکز
• شفافیت
• مدیریت ریسک
• سابقه تیم

بررسی شود. سود بالا همیشه با ریسک بالا همراه است، حتی اگر در ظاهر مثل «حساب پس‌انداز امن» معرفی شود.

آینده ارز سلسیوس (CEL): سناریوهای احتمالی

بدون ورود به توصیه سرمایه‌گذاری، می‌توان چند سناریوی عمومی را برای آینده CEL مطرح کرد:

سناریو ۱: احیای محدود یا تغییر کاربری

در بعضی موارد، پروژه‌هایی که ورشکست شده‌اند:

• تحت مدیریت جدید یا ساختار جدید
• سعی می‌کنند بخشی از اکوسیستم را احیا کنند
• گاهی توکن قدیمی را در قالبی جدید استفاده می‌کنند

اگر‌چه در مورد سلسیوس چنین سناریوهایی هم مطرح بوده، اما هیچ تضمینی برای موفقیت وجود ندارد و باید همیشه اخبار رسمی و مستندات حقوقی را دنبال کرد.

سناریو ۲: ادامه حیات به عنوان دارایی صرفاً سفته‌بازانه

CEL ممکن است مثل برخی توکن‌های دیگر بعد از بحران، در بازار بماند و:

• گاهی پامپ‌های کوتاه‌مدت تجربه کند
• ولی از نظر بنیادی پروژه‌ای پشتیبان نداشته باشد
• بیشتر تبدیل به ابزار ترید با ریسک بسیار بالا شود

سناریو ۳: افول تدریجی و حذف از صحنه

در طول زمان:

• ممکن است صرافی‌ها این توکن را دلیست کنند
• حجم معاملات کاهش یابد
• ارزش بازار آن به شدت کوچک شود
• و عملاً از نگاه اکثر فعالان بازار حذف شود

جمع‌بندی نهایی: ارز سلسیوس برای یادگیری، نه برای الگوبرداری

در پاسخ به سؤال «ارز سلسیوس چیست؟» می‌توان در یک جمله گفت:

سلسیوس (CEL) توکن بومی پلتفرم وام‌دهی متمرکز Celsius Network بود که زمانی یکی از محبوب‌ترین سرویس‌های درآمد غیرفعال در دنیای کریپتو به‌شمار می‌رفت، اما به دلیل مشکلات مدیریتی، ریسک‌های بالا و شرایط بازار، به ورشکستگی کشیده شد و اکنون عمدتاً به‌عنوان یک نمونه هشداردهنده در تاریخ کریپتو شناخته می‌شود.